MALI PLANINARI

CILJ:Potaknuti djecu i roditelje na aktivno provođenje slobodnog vremena u prirodi,  stvoriti uvjete za kvalitetnije odrastanje. 

ISHODI: Djeca će biti u mogućnosti da:

·       Prepoznaju važnost prirode i uvažavaju prirodu kao prostor za igru, život, razvoj i učenje;

·       Postanu društveno odgovorna i da djeluju u skladu sa načelima rješavanja problema u životnoj sredini (održivi razvoj);

·       Budu sposobna da slušaju u grupi sa vršnjacima i odraslima u novim, drugačijim situacijama i mjestima (pravila ponašanja u organizovanom kretanju,...);

·       Pokazuju inicijativu u usmenom izražavanju kroz postavljanje pitanja u prirodnom okruženju, čime bogate svoj rječnik;

·       Dovode u vezu sebe, ljude, biljke, životinje, predmete i pojave u prirodnom okruženju, s ciljem razumijevanja svijeta u kojem živi (prate vremenske prilike, godišnja doba, razmišljaju o jestivim i ne jestivim biljkama, kako se ponašati kada je opasnost, kada ne planinariti,...);

·       Prepoznaju uzročno-posljedične veze (ako ponesemo nepotrebne stvari, sigurno je da ćemo se brzo umoriti,...);

·       Primjenjuju strategije djelovanja i razmišljanja kroz različite situacije u novoj, nepoznatoj situaciji i situaciji rješavanja problema (Šta ako padne kiša? Kako savladati prelazak preko potočića? Kako se ponašati kada vidimo zmiju?...);

·       Grade pozitivnu sliku o sebi, svojim mogućnostima, svojoj snazi i sposobnostima;

·       Budu sposobnija da se brinu o sebi i drugima, jer je aktivnost planinarenja timska aktivnost koja uspjeh mjeri kada svi učesnici završe postavljeni zadatak i ostvare cilj;

·       Prepoznaju estetsku vrijednost prirodnih materijala koje koriste i sakupljaju na planinarenju.

    ŠTA JE TO PLANINARENJE?

Planinarenje je širok pojam koji objedinjuje sve čovjekove djelatnosti vezane za kretanje u planinama, a savremenom čovjeku/djeci čini život ugodnijim, zdravijim i ispunjenijim. To je aerobna aktivnost važna za zdravlje djece i odraslih, gdje se energija za pokretanje mišića dobiva biohemijskim reakcijama u kojima se tvari iz hrane razgrađuju uz pomoć kisika. 

VIŠE O PROJEKTU

Projekat „Mali planinari“ nastao je kao rezultat dugogodišnje saradnje koja prerasta u partnerstvo roditelja djece i stručnog tima PPU Sindibad iz Zenice. Oni nesebično dijele znanje i odgovornost, i upuštaju se u rizik istraživanja i kreiranja novih programa u ranom uzrastu, jer je učenje u ranom djetinjstvu permanentni i ireverzibilni proces koji ostavlja trajan i gotovo neizbrisiv pečat u životu svakog djeteta. Ideja je nastala nakon aktivnosti „Očeva pričaonica“, kada je djeci zanimanje planinar predstavio jedan od roditelja/očeva. Oduševljenje djece bila je motivacija za sistematizovan i ozbiljan pristup kreiranju i razumijevanju mogućnosti koje ova aktivnost pruža djeci u ranom uzrastu, a koje imaju i višestruki značaj u cjelokupnom razvoju. Realizacija sadržaja je planirana kroz cijelu školsku godinu, međusobno je prožeta kroz aktivnosti unutar i izvan vrtića i radnog vremena, uz sadržajan program, koji prožima sve  procese pripreme i boravka u prirodi. Subote koje su  djeca provodila u igraonicama tržnih centara, pored malih i velikih ekrana, zamijenile su aktivnosti planinarenja u pratnji  roditelja. Projekat je realizovan u grupi djece u godini pred polazak u školu, ali se lakši praktični dio prenio i na grupu  djece od 4 do 5 godina, a traje u prosjeku 4 h, na lokacijama u okolini Zenice. Uključenost roditelja je vidljiva u svim segmentima projekta: edukaciji, kreiranju loga, himne, učešća u planinarskim pohodima, finansijskoj potpori, itd. Jedan od roditelja je certificirani planinarski i turistički vodič, ujedno je član stručnog tima za kreiranje programa, koji obavlja edukaciju i stručni nadzor u provođenju projekta. Ostvarena je saradnja sa lokalnom zajednicom, nevladinim udruženjima:  Azimut 135, Eko Tvrtkovac,  Farma i konjički klub „SMET“,  Lotos-Zaštita mentalnog zdravlja i dr. 

DETALJAN OPIS REALIZACIJE

Proces kreiranja plana iprograma planinarenja u ranom uzrastu zahtijeva edukaciju odgajatelja, prikupljanje literature, ali i istovremeno budi istraživački duh, pobuđuje dječiju radoznalost kod učesnika ovog projekta, što još jednom potvrđuje važnost cjeloživotnog učenja i edukacije. Planinarenje je nova aktivnost koja se do sada nije realizovala u predškolskim ustanovama u BiH, zato je važan segment dugogodišnje iskustvo i poznavanje psihofizičkog razvoja i potreba predškolske djece. 

Faze projekta:

I faza-Planiranje sadržaja s ciljem integrisanja u redovan plan i program prema mjesecima, sedmičnim i dnevnim temama, kroz sve odgojno-obrazovne oblasti. Planira se:

1.     Formiranje stručnog tima, sistematizacija sadržaja (stručni tim čine odgajateljice, soc.pedagog, predstavnik roditelja, licencirani planinarski i turistički vodič, medicinski radnik).

2.     Pisanje projektne procedure i kreiranje plana rada za roditelje, sumiranje resursa.

 II  faza: imala je za cilj postignuti visok nivo motivacije djece i roditelja s ciljem osjećaja zajedništva i pripadanja grupi kroz: 

1.     Kreiranje simbola, loga, s ciljem motivacije i osjećanja pripadanja grupi (roditelji i djeca).

2.     Predstavljanje zanimanja planinar, planinarske opreme (roditelj Afan Abazović). 

3.     Kreiranje himne: teksta, melodije, snimanje himne, kreiranje pravila, štapmanje bedževa i majica (roditelji i djeca).

4.     Usvajanje pravila ponašanja pri planinarenju, pripreme za prvu praktičnu aktivnost planinarenja.  Napomena; planinarska pravila su pravila koja su primjenjiva u svakodnevnom životu samo ih je potrebno integrisati u grupna pravila.

5.     Redovna pješačenja sa produžecima s ciljem sticanja potrebne fizičke snage i navike za  pješačenjem planirana prema godišnjim dobima i mjesecima, s osvrtom na vremenske prilike.

III faza-realizacija planinarenja na važnim obilježenim pješačkim stazama u okolini Zenice. Svaka ova aktivnost ima edukativnu, zabavnu i zdravstvenu dimenziju. Boraviti u prirodi je važno, ali boraviti sistemski i planski daje višestruke pozitivne učinke.

AKTIVNOSTI U ZATVORENOM PROSTORU

              Logo                          Društvena igra (cilj naučiti pravila planinara)     Simboli majice i bedževi                       Zanimanje planinar Afan A.                       

-Predstavljanje zanimanja planinar od strane roditelja, bila je motivacija za kreiranje planinarenja u ranom uzrastu. Sistematizacijom je utvrđeno koje tematske cjeline i koja teorijska znanja djeca trebaju da steknu kako bi bila spremna za praktična iskustva. To su zapravo tematske cjeline koje se inače planiraju GPR-om ustanove: pravila ponašanja, biljni i životinjski svijet, važne ustanove i brojevi, vremenske promjene, pravilna prehrana, oblasti astronomije, samostalnost, ekološke teme, s akcentom na timske igre koje jačaju timski duh, jer je planinarenje timska aktivnost u kojoj se uspjeh mjeri kada svi učesnici uspješno savladaju stazu. Osmišljene društvene igre omogućuju lakše usvajanje pravila, kreiran kutak u vrtiću, uvršteni su prirodni materijali za igru, kamenje, drveni obluci, plodovi, razne praktične aktivnosti koje su vodile samostalnosti, brizi za sebe i druge. 

  AKTIVNOSTI NA OTVORENOM- PLANINARENJE U PRAKSI

-Nakon usvojenog osnovnog teoretskog dijela uslijedile su praktične aktivnosti. Prva planinarska aktivnost odvijala se u gustoj borovoj šumi na lokaciji Markov kamen, lokalitet Lastavica. Kroz ovu aktivnost djeca su stekla bogata iskustva, pješačila 4 km, doživjela prirodne oblike kretanja, preskakanje barica, grupni prelaz preko vode, vidjela termitnjak, ubrala borovnice i jagode, posmatrala izvor svježe vode, organizovano se kretala u grupi, usvojila pojmove: markacija, zastanak, livada;  te stekla spoznaje o lokaciji i mjestu na kojem se ova aktivnost realizovala. 

                                Markov kamen-prvo planinarenje                                                                     Djeca posmatraju punoglavce u bari

                                Djeca beru šumske plodove, jagode i borovnice, upoznaju se sa znakom markacija.

Planinarenje - lokacija Smetovi, Zmajevac i Kljun

-Aktivnost na lokaciji Smetovi je multidisciplinarna aktivnost koja je uključivala posjetu farmi „Smet“, gdje su djeca vidjela preko 60 vrsta domaćih životinja, jahala konja, hranila životinje. Zatim je realizovano pješačenje u dužini 2,8 km, sa različitim terenskim stazama, uspon, jednostopica, i sl. Djeca su mogla vidjeti širu okolinu i važna uzvišenja u okolini, a također su upoznala ostale znamenosti ove lokacije nadomak Zenice. Odrasli su podijeljeni u dvije grupe. Prva grupa bila je zadužena da bude podrška i pratnja malim planinarima, dok je grupa imala zadatak  da postavi logor. Djeca su naučila kako zapaliti logorsku vatru, kako pripremiti hranu, kobasice i kukuruze. Jedan sat nakon zalaska sunca, djeca su imala aktivnost astronomije, u večernjim satima  posmatrala nebeska tijela i zvjezdano nebo.  Astronomija je jedna od dodirnih tačaka sa planinarenjem a tiče se domena orjentacije u prirodi pomoću  zvijezda. Ovoj aktivnosti prethodile su pripreme korz likovne i druge aktivnosti u vrtiću.

-Planinarenjem na lokaciji Zmajevac nadomak Zenice osim pješačenja djeca su praktično obilježavala markaciju na stabla,  stavila obilježja za pitku vodu, a nakon upoznavanja lokacije, vidljivih uzvišenja i slobodne igre, djeca su doživjela pješačenje kroz gustu borovu šumu nevečer, sa  upaljenim naglavnim lampama, što je kod djece jačalo sposobnost orjentacije i snalaženja u novim uvjetima.

-Na lokalitetu Kljun nadomak Zenice osim radionice „Subjektivne i objektivne opasnosti u planini“ gdje su djeca kroz interakciju naučila vrste opasnosti, realizovana je „Porodična olimpijada“, takmičarska aktivnost  djece i roditelja, uz  poznate discipline: konopac, jaje u kašici, skakanje u vreći.

                                         Posjeta farmi Smet                                                              Priprema hrane na žaru  

                                                                           Posmatranje zvijezda-čas astronomije

                                                                                                Porodična olimpijada 

Završna faza – posjeta i konak u planinarskom domu, čime želimo postići veći stepen samostalnosti djece. Dokumentovanje i publikacija priručnika,  s  ciljem afirmacije planinarenja kao važnog programa   u ranom uzrastu.

Rezultati:

-Nakon  kontinuiranog praćenja i bilježenja realizacije projekta, informacije dobijene evaluacijom, pokazuju velike učinke, jer je svaka realizovana aktivnost ostvarila višestruke ciljeve, zadatke, efekte i ogleda se u svim aspektima razvoja djece. Učinci su posebno vidljivi na socio-emocionalnom i konativnom polju i planu, ali i drugim razvojnim područjima. Djeca su motivisana, pedagoška klima je na zavidnom nivou, disciplina djece, komunikacija i zadovoljstvo roditelja također. Djeca su naviknuta na redovan boravak u prirodi, samostalnija su i odgovornija prema sebi i drugima, opuštenija, zadovoljnija. Više istražuju, pitaju, podsjećaju se međusobno na poštivanje pravila, pokazuju veće interesovanje za igru sa prirodnim materijalima, izdržljivija su i zdravija. Prepoznaju jestive biljke, razne životinje, imaju  bogatiji rječnik i kritičko mišljenje. Roditelji su također doživjeli transformaciju i stekli naviku za redovnim planinarenjem. Iako programi koji imaju terenski rad zahtijevaju malo više napora, evidentno je i zadovoljstvo odgajatelja i ostalih uposlenika ustanove. Ovaj program je proces u kojem uživaju svi učesnici, roditelji, djeca i odgajatelji. 

                                                           Planinarenje i Radionica "Ljiljan", lokacija planina Lisac

                                  Svi na lokacije dolaze vlastitim automobilom. Planinarenje, Kraljevski grad Bobovac.     

Preporuke za dalji rad:

Iako je ova aktivnost izazov i zahtijeva konstatno učenje, usudite se da realizujete slično, jer vrijedi zaista.

Više o cjelokupnom projektu možete pogledati ovdje:

https://www.facebook.com/watch/?v=1014182382628018